Zin

Nabestaanden van mensen die zijn overleden aan een zeldzame ziekte, makkers van gesneuvelde Uruzgansoldaten, familieleden van omgekomen oorlogscorrespondenten: allemaal zoeken ze wanhopig naar de zin in de dood van hun overleden geliefde. Ze schrijven er boeken over, 'niet voor onszelf, maar om anderen te helpen die hetzelfde hebben meegemaakt, zodat de dood van onze dochter/makker/echtgenoot niet voor niets is geweest.'

Mensen die een natuurlijke dood sterven, zoeken zelf naar de zin van hun leven. Maar bij mensen die op een bijzondere of onnatuurlijke manier zijn gestorven, moet voor anderen ook de dood nog eens zin hebben.

Tot voor kort dacht ik altijd dat dat kwam doordat het het verdriet van de nabestaanden enigszins verzacht. Hun geliefde is weliswaar dood, en dat is vreselijk, maar zijn of haar  - meestal vroegtijdige - dood is niet voor niets geweest: anderen zullen er baat bij hebben. Dat troost.

Maar nu werd kort geleden ex-minister Els Borst vermoord. Een van mijn weinige favoriete politici: integer, deskundig, relativerend, beschaafd. Een frêle bejaarde dame, die met grof geweld in haar garage om het leven is gebracht.

Het laat me maar niet los. Haar dood is voor mij geen persoonlijk verlies, maar toch wil ik dat die zin heeft. De politie spreekt van een mogelijk in paniek geraakte inbreker die haar de hersens heeft ingeslagen.
En dat vind ik moeilijk te verteren.
Dankzij Els Borst kunnen tegenwoordig vele Nederlanders op een draaglijke manier sterven. De euthanasiewetgeving heeft dus zeker zin gegeven aan haar leven.
Maar haar eigen dood is voor mij - en naar verluidt voor vele andere Nederlanders - zo ondraaglijk dat ook die zin moet hebben.

Willem van Oranje werd doodgeschoten door een huurmoordenaar die hem namens de Spanjaarden de mond wilde snoeren.

Martin Luther King stierf voor zijn droom over gelijkheid van blank en zwart.
Pim Fortuyn werd vermoord om zijn standpunt ten aanzien van nertsen fokken. Niet echt groots en meeslepend, maar toch altijd nog beter dan te worden vermoord door een betrapte inbreker die een oude dame doodslaat en er zonder buit vandoor gaat.

Ik betrap mezelf erop dat ik wil dat de politie (eindelijk) een verdachte arresteert die  een godsdienstfanaat blijkt te zijn en die Els Borst met voorbedachte rade heeft vermoord vanwege de euthanasiewet. Dan is zij niet voor niets gestorven, dan heeft haar dood zin.

Onzin, want alleen al dankzij die wet heeft haar leven zin gehad. Dat is toch genoeg?

Als ze van ouderdom was gestorven, rustig in haar bed met haar geliefden om zich heen, had ik dat inderdaad genoeg gevonden.

Maar nu ze is vermoord, wil ik dat ook haar dood zin heeft.
Waarom?

maart 2014